Logo Ministere
Dictionnaire des auteurs luxembourgeois
CNL - Centre national de la littérature

Dictionnaire des auteurs luxembourgeois

du Centre national de littérature à Mersch

 
 
Recherche rapide
Auteur

Roth, Lex

Roth, Alex

Pseud.: aro; LR; l.r.; L.R.; Monni Lex; Rolex; Roth, A.

22.06.1933 Wiltz


1166.jpg
Lex Roth
Photo: Roger Muller ©

Après avoir fréquenté le Lycée classique Diekirch et l'École normale des instituteurs, L. R. enseigna, à partir de 1954, à Clemency. Après des études supplémentaires, il entama une carrière d'enseignant au Centre d'enseignement professionnel de l'État. En 1980, il fut nommé professeur-attaché au Ministère de la Culture et, en 1988, directeur du Service information et presse du gouvernement. Depuis 1972, L. R. est membre correspondant de l'Institut grand-ducal, Section de linguistique, de folklore et de toponymie, depuis 1997 Section de linguistique, d'ethnologie et d'onomastique.

L. R. s'engagea en faveur de la langue luxembourgeoise dans différents domaines. En 1971, il fut président fondateur de l'Actioun Lëtzebuergesch, dont il est vice-président depuis 1998. Il publia des articles dans Eis Sprooch (Association AL) et anima l'émission radiophonique Eis Sprooch, diffusée à 2 600 reprises sur les ondes de RTL Radio Lëtzebuerg entre 1972 et 1984 ainsi que sur DNR, de 1993 à 1998. De même, il rédigea les rubriques Eng Klack fir eis Sprooch, dans Luxemburger Wort et Lëtzebuerger Journal, et E Këppche fir eis Sprooch, avec quelque 800 articles dans Luxemburger Wort, Tageblatt et Revue. Depuis 1976, il propose des cours de luxembourgeois pour étrangers et, depuis 1981, également pour Luxembourgeois. Par ailleurs, il participa à l'élaboration du livre scolaire Lëtzebuergesch Texter fir Postprimär Schoulen (1982) et du manuel Kommt, mir léiere Lëtzebuergesch (1983). Il s'investit pour l'emploi des noms de localités et de rues luxembourgeois et collabora à la révision des noms de lieux-dits par l'Administration du cadastre. En collaboration avec Pierre Werner, il fut l'initiateur de la loi régissant l'emploi des langues de 1984. En 2003, l'Actioun Lëtzebuergesch lui décerna la plaquette en or Dicks-Rodange-Lentz. Avec le soutien de l'Actioun Lëtzebuergesch, L. R. mit tout en œuvre pour la réalisation du monument Michel-Rodange et du sentier culturel Reenert à Wiltz. Ce projet est documenté dans la brochure Michel Rodange. Reenert. Monument a Kulturwee Woltz (2004). En 1985 et 1987, L. R. avait déjà présidé les commissions des monuments Gëlle Fra et Grande-Duchesse Charlotte. En 2006, il édita une collection sur des mots et des tournures idiomatiques en luxembourgeois dans  Eises...: 100% ? - 90% ? 80% ? - 50%?.

Sur le plan littéraire, L. R. réalisa principalement des traductions. Depuis 1987, il traduisit en luxembourgeois dix bandes dessinées des séries Tintin et Astérix ainsi que vingt-trois livres illustrés se référant à des films des studios Walt Disney. Fabelen op Lëtzebuergesch verzielt est l'adaptation de fables de Jean de La Fontaine, tandis que Lëtzebuerger Määrchen Album reprend huit contes populaires de la littérature mondiale. Il est l'auteur de la version luxembourgeoise des aventures d'Igor le Chat de Mara Montebrusco-Gaspari. Depuis 2004, L. R. traduit des livres pour enfants expliquant les maladies et les handicaps, tels que De Chimio Kasperl a seng Juegd op d'Kriipszellen, d'après un ouvrage de Helle Motzfeldt.

Au-delà des nombreuses traductions, il est l'auteur de ses propres textes, comme la légene Melusina, illustrée par Muriel Moritz ou le recueil de poèmes pour enfants et adultes d'Milly Maus an aner Dichtereien, qui reprend à l'instar de D’Maus Ketti d'Auguste Liesch le thème du rat de ville et du rat des champs de Horace.

Roger Muller / Josiane Weber

Ses propres œuvres

Le travail de traduction

Titre
Année
Langue Genres critique
Faablen. Op Lëtzebuergesch verzielt [vum] Lex Roth. Biller vum M.-Paule Fixmer
La Fontaine, Jean de aut.
Roth, Lex trad.
1973
LTZ
D'Affaire Ditchen. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth. [Dem Tintin séng Geschichten]
Hergé aut.
Roth, Lex trad.
1987
LTZ
Dem Asterix säi Jong. Verzielt a gezeechent vum Uderzo, an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Uderzo, Albert aut.
Roth, Lex trad.
1987
LTZ
D'Djungelbuch. Nom Rudyard Kipling. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1988
LTZ
Den Asterix beim Dranazàhd. Verzielt a gezeechent vum Uderzo, an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Uderzo, Albert aut.
Roth, Lex trad.
1988
LTZ
Den Asterix op der Olympiad. Verzielt vum Goscinny, gezeechent vum Uderzo, an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Goscinny, René aut.
Roth, Lex trad.
1988
LTZ
D'Schwaarz Insel. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth. [Dem Tintin séng Geschichten]
Hergé aut.
Roth, Lex trad.
1988
LTZ
Wie kroopt nom Roger Rabbit. Iwwersetzung vum Lex Roth
Spielberg, Steven aut.
Roth, Lex trad.
1988
LTZ
Den Asterix bei de Belsch. Verzielt vum Goscinny, gezeechent vum Uderzo, an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Goscinny, René aut.
Roth, Lex trad.
1989
LTZ
Den Oliver a séng Frënn. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1989
LTZ
d'Lady an de Strummy. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth. Adapt. vum Teddy Slater. Ill. vum Bill Langley a Ron Dias. / 101 Dalmatiner-Muppen. Op Lëtzebuergesch verzielt vum Lex Roth. Adapt. vum Justine Korman. Ill. vum Bill Langley a Ron Dias
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1989
LTZ
D'Ouer mam Krack. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth. [Dem Tintin séng Geschichten]
Hergé aut.
Roth, Lex trad.
1989
LTZ
Dumbo [&] Bambi. Op Lëtzebuergesch verzielt vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1989
LTZ
D'Äschepiddelchen. Op Lëtzebuergesch verzielt vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1990
LTZ
Dem Astérix séng Odyssee. Text an Zeechnungen Uderzo, an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Uderzo, Albert aut.
Roth, Lex trad.
1990
LTZ
Den onheemleche Stär. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth. [Dem Tintin séng Geschichten]
Hergé aut.
Roth, Lex trad.
1990
LTZ
D'Sireenchen. Op Lëtzebuergesch verzielt vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1990
LTZ
Pitt Pan [&] Pinocchio. Op Lëtzebuergesch verzielt vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1990
LTZ
De Berni an d'Bianca bei de Känguruen. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1991
LTZ
Den Asterix als Gladiateur. Verzielt vum Goscinny, gezeechent vum Uderzo, an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Goscinny, René aut.
Roth, Lex trad.
1991
LTZ
De Prënz an den Aarmen. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1991
LTZ
Der Castafiores hir Bijouen. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth. [Dem Tintin séng Geschichten]
Hergé aut.
Roth, Lex trad.
1991
LTZ
D'Rous an d'Schwert. Text an Zeechnunge vum Albert Uderzo, an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Uderzo, Albert aut.
Roth, Lex trad.
1991
LTZ
D'Schnéiwittchen an déi siwen Zwergen. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1991
LTZ
D'Aristokazen. Op Lëtzebuergesch verzielt vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1992
LTZ
Dem Pharao séng Zigaren. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth. [ Dem Tintin séng Geschichten]
Hergé aut.
Roth, Lex trad.
1992
LTZ
De Bësch-Robbi. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1993
LTZ
Den Asterix an d'Goten. Verzielt vum Goscinny, gezeechent vum Uderzo, an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Goscinny, René aut.
Roth, Lex trad.
1993
LTZ
De bloe Lotus. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth. [Dem Tintin séng Geschichten]
Hergé aut.
Roth, Lex trad.
1994
LTZ
Aladdin. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1996
LTZ
D'Bella an de Béischt. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1996
LTZ
De Léiwekinnek. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1996
LTZ
De Quasimodo vun Notre-Dame. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex a Michèle Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Michèle trad.
Roth, Lex trad.
1996
LTZ
Pocahontas. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1996
LTZ
Den Asterix bei den Helveten. Verzielt vum Goscinny, gezeechent vum Uderzo, an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Goscinny, René aut.
Roth, Lex trad.
1997
LTZ
Lëtzebuerger Määrchenalbum. Op Lëtzebuergesch iwwersat vum Lex Roth
Brierley, Jane aut.
Roth, Lex trad.
1998
LTZ
Dem Kueder Igor seng Aventüren & d'Geheimnis vun de 7 Liewen; an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth [Mit Zeichnungen von Luxanimation]
Montebrusco-Gaspari, Mara aut.
Roth, Lex trad.
2011
LTZ

Collaboration à des périodiques

Titre du périodique
Noms employés
Eis Sprooch (Actioun Letzebuergesch)
l.r.
Roth, Lex
Geschwënn
Roth, Lex
Klack fir eis Sprooch (Eng) (Actioun Lëtzebuergesch)
Roth, Lex
Lëtzebuerger Journal / Letzeburger Journal / Journal. Politik, Finanzen a Gesellschaft
Roth, Lex
Luxemburger Wort / d'Wort
LR
Roth, Lex
Revue / Lëtzebuerger illustréiert Revue
aro
L.R.
Monni Lex
Roth, A.
Roth, Lex
Tageblatt / Escher Tageblatt = Journal d'Esch. Zeitung fir Lëtzebuerg
Roth, Lex
Zack
Rolex

Études critiques (sélection)

Archives

CNL: L-0238

Prix littéraires

Nom Prix-Mention Œuvre primée
Année
Dicks-Rodange-Lentz Plakette plaquette en or 2003

Membre

Nom
Actioun Lëtzebuergesch - Eis Sprooch (1972- )
CPLL - Conseil permanent de la langue luxembourgeoise
Institut grand-ducal Section de linguistique, de folklore et de toponymie (1935-97)
Institut grand-ducal Section de linguistique, d'ethnologie et d'onomastique (ab 1997)
LSV - Luxemburger Schriftstellerverband
RTL / Radio Luxemburg
Dernière mise à jour 22.01.2013