Logo Ministere
Luxemburger Autorenlexikon
CNL - Centre national de la littérature

Luxemburger Autorenlexikon

des Centre national de littérature in Mersch

 
 
Schnellsuche
Autor

Roth, Lex

Roth, Alex

Pseud.: aro; LR; l.r.; L.R.; Monni Lex; Rolex; Roth, A.

22.06.1933 Wiltz


1166.jpg
Lex Roth
Foto: Roger Muller ©

L. R. besuchte das Lycée classique Diekirch, anschließend die Lehrernormalschule. Ab 1954 war er Lehrer in Küntzig. Weiterführende Studien erlaubten es ihm, die Karriere des Berufsschullehrers einzuschlagen. 1980 wurde er Professeur-Attaché am Kulturministerium, 1988 Direktor des staatlichen Presse- und Informationsdienstes. Seit 1972 ist L. R. korrespondierendes Mitglied des Institut grand-ducal, Section de linguistique, de folklore et de toponymie.

L. R. hat sich auf vielfältige Art und Weise für das Luxemburgische eingesetzt: 1971 war er Gründungspräsident der Actioun Lëtzebuergesch, deren Vizepräsident er seit 1998 ist. Er veröffentlichte Beiträge in Eis Sprooch (Verein AL) und zeichnete verantwortlich für verschiedene Rubriken: Eis Sprooch mit ca. 2600 Rundfunksendungen zwischen 1972 und 1984 bei RTL sowie von 1993 bis 1998 bei DNR, Eng Klack fir eis Sprooch in Luxemburger Wort und Lëtzebuerger Journal sowie E Këppche fir eis Sprooch mit ca. 800 Artikeln in Luxemburger Wort, Tageblatt und Revue. 1976 begründete er Luxemburgischkurse für Ausländer, 1981 für Luxemburger. Er hat zudem an der Ausarbeitung des Schulbuchs Lëtzebuergesch Texter fir Postprimär Schoulen (1982) und des Lehrbuchs Kommt, mir léiere Lëtzebuergesch (1983) mitgewirkt. Er beschäftigte sich mit Luxemburger Orts- und Straßennamen und wirkte mit bei der Revision der Flurbezeichnungen des Katasters. Zusammen mit Pierre Werner war er der Initiator des Luxemburger Sprachengesetzes von 1984. 2003 wurde er mit der Plakette Dicks-Rodange-Lentz in Gold der Actioun Lëtzebuergesch geehrt. L. R. war zusammen mit der Actioun-Lëtzebuergesch der Initiator des Michel Rodange-Denkmales und des Reenert-Kulturweges in Wiltz. Dieses Projekt ist in der Broschüre Michel Rodange. Reenert. Monument a Kulturwee Woltz (2004) dokumentiert. Bereits 1985 und 1987 war L. R. jeweils Vorsitzender der Denkmalkommissionen Gëlle Fra und Grande-Duchesse Charlotte. 2006 gab er eine Sammlung von luxemburgischen Wörtern und Redewendungen unter dem Titel Eises...: 100% ? - 90% ? 80% ? - 50%? heraus.

L. R. ist literarisch als Übersetzer tätig. Seit 1987 übertrug er jeweils zehn Comic-Hefte der Tintin- und Asterix-Reihe sowie 23 Bilderbücher der Walt Disney-Serie. Fabelen op Lëtzebuergesch verzielt geht aus von den Fabeln Jean de La Fontaines. Lëtzebuerger Määrchen Album versammelt acht bekannte Märchen der Weltliteratur. Er zeichnet auch verantwortlich für die luxemburgische Fassung der Abenteuer des Katers Igor von Mara Montebrusco-Gaspari. Seit 2004 übersetzt L. R. Aufklärungsbroschüren für Kinder über Krankheit und Behinderung, z. B. De Chimio Kasperl a seng Juegd op d'Kriipszellen von Helle Motzfeldt.

Neben den zahlreichen Übersetzungen verfasst er auch eigene Texte, etwa die Melusina Legende, illustriert von Muriel Moritz oder den Gedichtband für Kinder und Erwachsene d'Milly Maus an aner Dichtereien, der, genau wie Auguste Lieschs D’Maus Ketti,  auf dem Motiv der Stadtmaus und der Landmaus von Horaz fußt.

Roger Muller / Josiane Weber

Eigene Werke

Übersetzertätigkeit

Titel
Jahr
Sprache Genres Rezension
Faablen. Op Lëtzebuergesch verzielt [vum] Lex Roth. Biller vum M.-Paule Fixmer
La Fontaine, Jean de aut.
Roth, Lex trad.
1973
LTZ
D'Affaire Ditchen. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth. [Dem Tintin séng Geschichten]
Hergé aut.
Roth, Lex trad.
1987
LTZ
Dem Asterix säi Jong. Verzielt a gezeechent vum Uderzo, an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Uderzo, Albert aut.
Roth, Lex trad.
1987
LTZ
D'Djungelbuch. Nom Rudyard Kipling. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1988
LTZ
Den Asterix beim Dranazàhd. Verzielt a gezeechent vum Uderzo, an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Uderzo, Albert aut.
Roth, Lex trad.
1988
LTZ
Den Asterix op der Olympiad. Verzielt vum Goscinny, gezeechent vum Uderzo, an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Goscinny, René aut.
Roth, Lex trad.
1988
LTZ
D'Schwaarz Insel. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth. [Dem Tintin séng Geschichten]
Hergé aut.
Roth, Lex trad.
1988
LTZ
Wie kroopt nom Roger Rabbit. Iwwersetzung vum Lex Roth
Spielberg, Steven aut.
Roth, Lex trad.
1988
LTZ
Den Asterix bei de Belsch. Verzielt vum Goscinny, gezeechent vum Uderzo, an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Goscinny, René aut.
Roth, Lex trad.
1989
LTZ
Den Oliver a séng Frënn. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1989
LTZ
d'Lady an de Strummy. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth. Adapt. vum Teddy Slater. Ill. vum Bill Langley a Ron Dias. / 101 Dalmatiner-Muppen. Op Lëtzebuergesch verzielt vum Lex Roth. Adapt. vum Justine Korman. Ill. vum Bill Langley a Ron Dias
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1989
LTZ
D'Ouer mam Krack. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth. [Dem Tintin séng Geschichten]
Hergé aut.
Roth, Lex trad.
1989
LTZ
Dumbo [&] Bambi. Op Lëtzebuergesch verzielt vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1989
LTZ
D'Äschepiddelchen. Op Lëtzebuergesch verzielt vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1990
LTZ
Dem Astérix séng Odyssee. Text an Zeechnungen Uderzo, an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Uderzo, Albert aut.
Roth, Lex trad.
1990
LTZ
Den onheemleche Stär. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth. [Dem Tintin séng Geschichten]
Hergé aut.
Roth, Lex trad.
1990
LTZ
D'Sireenchen. Op Lëtzebuergesch verzielt vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1990
LTZ
Pitt Pan [&] Pinocchio. Op Lëtzebuergesch verzielt vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1990
LTZ
De Berni an d'Bianca bei de Känguruen. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1991
LTZ
Den Asterix als Gladiateur. Verzielt vum Goscinny, gezeechent vum Uderzo, an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Goscinny, René aut.
Roth, Lex trad.
1991
LTZ
De Prënz an den Aarmen. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1991
LTZ
Der Castafiores hir Bijouen. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth. [Dem Tintin séng Geschichten]
Hergé aut.
Roth, Lex trad.
1991
LTZ
D'Rous an d'Schwert. Text an Zeechnunge vum Albert Uderzo, an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Uderzo, Albert aut.
Roth, Lex trad.
1991
LTZ
D'Schnéiwittchen an déi siwen Zwergen. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1991
LTZ
D'Aristokazen. Op Lëtzebuergesch verzielt vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1992
LTZ
Dem Pharao séng Zigaren. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth. [ Dem Tintin séng Geschichten]
Hergé aut.
Roth, Lex trad.
1992
LTZ
De Bësch-Robbi. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1993
LTZ
Den Asterix an d'Goten. Verzielt vum Goscinny, gezeechent vum Uderzo, an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Goscinny, René aut.
Roth, Lex trad.
1993
LTZ
De bloe Lotus. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth. [Dem Tintin séng Geschichten]
Hergé aut.
Roth, Lex trad.
1994
LTZ
Aladdin. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1996
LTZ
D'Bella an de Béischt. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1996
LTZ
De Léiwekinnek. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1996
LTZ
De Quasimodo vun Notre-Dame. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex a Michèle Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Michèle trad.
Roth, Lex trad.
1996
LTZ
Pocahontas. An d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Disney, Walt aut.
Roth, Lex trad.
1996
LTZ
Den Asterix bei den Helveten. Verzielt vum Goscinny, gezeechent vum Uderzo, an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth
Goscinny, René aut.
Roth, Lex trad.
1997
LTZ
Lëtzebuerger Määrchenalbum. Op Lëtzebuergesch iwwersat vum Lex Roth
Brierley, Jane aut.
Roth, Lex trad.
1998
LTZ
Dem Kueder Igor seng Aventüren & d'Geheimnis vun de 7 Liewen; an d'Lëtzebuergescht gesat vum Lex Roth [Mit Zeichnungen von Luxanimation]
Montebrusco-Gaspari, Mara aut.
Roth, Lex trad.
2011
LTZ

Mitarbeit bei Zeitungen und Zeitschriften

Titel der Zeitung/Zeitschrift
benutzte Namen
Eis Sprooch (Actioun Letzebuergesch)
l.r.
Roth, Lex
Geschwënn
Roth, Lex
Klack fir eis Sprooch (Eng) (Actioun Lëtzebuergesch)
Roth, Lex
Lëtzebuerger Journal / Letzeburger Journal / Journal. Politik, Finanzen a Gesellschaft
Roth, Lex
Luxemburger Wort / d'Wort
LR
Roth, Lex
Revue / Lëtzebuerger illustréiert Revue
aro
L.R.
Monni Lex
Roth, A.
Roth, Lex
Tageblatt / Escher Tageblatt = Journal d'Esch. Zeitung fir Lëtzebuerg
Roth, Lex
Zack
Rolex

Sekundärliteratur in Auswahl

Archiv

CNL: L-0238

Literaturpreise

Name Auszeichnung Ausgezeichnetes Werk
Jahr
Dicks-Rodange-Lentz Plakette goldene Plakette 2003

Mitgliedschaft

Name
Actioun Lëtzebuergesch - Eis Sprooch (1972- )
CPLL - Conseil permanent de la langue luxembourgeoise
Institut grand-ducal Section de linguistique, de folklore et de toponymie (1935-97)
Institut grand-ducal Section de linguistique, d'ethnologie et d'onomastique (ab 1997)
LSV - Luxemburger Schriftstellerverband
RTL / Radio Luxemburg
Zuletzt geändert 22.01.2013