22.06.1933 Wiltz
L. R. besuchte das Lycée classique Diekirch, anschließend die Lehrernormalschule. Ab 1954 war er Lehrer in Küntzig. Weiterführende Studien erlaubten es ihm, die Karriere des Berufsschullehrers einzuschlagen. 1980 wurde er Professeur-Attaché am Kulturministerium, 1988 Direktor des staatlichen Presse- und Informationsdienstes. Seit 1972 ist L. R. korrespondierendes Mitglied des Institut grand-ducal, Section de linguistique, de folklore et de toponymie.
L. R. hat sich auf vielfältige Art und Weise für das Luxemburgische eingesetzt: 1971 war er Gründungspräsident der Actioun Lëtzebuergesch, deren Vizepräsident er seit 1998 ist. Er veröffentlichte Beiträge in Eis Sprooch (Verein AL) und zeichnete verantwortlich für verschiedene Rubriken: Eis Sprooch mit ca. 2600 Rundfunksendungen zwischen 1972 und 1984 bei RTL sowie von 1993 bis 1998 bei DNR, Eng Klack fir eis Sprooch in Luxemburger Wort und Lëtzebuerger Journal sowie E Këppche fir eis Sprooch mit ca. 800 Artikeln in Luxemburger Wort, Tageblatt und Revue. 1976 begründete er Luxemburgischkurse für Ausländer, 1981 für Luxemburger. Er hat zudem an der Ausarbeitung des Schulbuchs Lëtzebuergesch Texter fir Postprimär Schoulen (1982) und des Lehrbuchs Kommt, mir léiere Lëtzebuergesch (1983) mitgewirkt. Er beschäftigte sich mit Luxemburger Orts- und Straßennamen und wirkte mit bei der Revision der Flurbezeichnungen des Katasters. Zusammen mit Pierre Werner war er der Initiator des Luxemburger Sprachengesetzes von 1984. 2003 wurde er mit der Plakette Dicks-Rodange-Lentz in Gold der Actioun Lëtzebuergesch geehrt. L. R. war zusammen mit der Actioun-Lëtzebuergesch der Initiator des Michel Rodange-Denkmales und des Reenert-Kulturweges in Wiltz. Dieses Projekt ist in der Broschüre Michel Rodange. Reenert. Monument a Kulturwee Woltz (2004) dokumentiert. Bereits 1985 und 1987 war L. R. jeweils Vorsitzender der Denkmalkommissionen Gëlle Fra und Grande-Duchesse Charlotte. 2006 gab er eine Sammlung von luxemburgischen Wörtern und Redewendungen unter dem Titel Eises...: 100% ? - 90% ? 80% ? - 50%? heraus.
L. R. ist literarisch als Übersetzer tätig. Seit 1987 übertrug er jeweils zehn Comic-Hefte der Tintin- und Asterix-Reihe sowie 23 Bilderbücher der Walt Disney-Serie. Fabelen op Lëtzebuergesch verzielt geht aus von den Fabeln Jean de La Fontaines. Lëtzebuerger Määrchen Album versammelt acht bekannte Märchen der Weltliteratur. Er zeichnet auch verantwortlich für die luxemburgische Fassung der Abenteuer des Katers Igor von Mara Montebrusco-Gaspari. Seit 2004 übersetzt L. R. Aufklärungsbroschüren für Kinder über Krankheit und Behinderung, z. B. De Chimio Kasperl a seng Juegd op d'Kriipszellen von Helle Motzfeldt.
Neben den zahlreichen Übersetzungen verfasst er auch eigene Texte, etwa die Melusina Legende, illustriert von Muriel Moritz oder den Gedichtband für Kinder und Erwachsene d'Milly Maus an aner Dichtereien, der, genau wie Auguste Lieschs D’Maus Ketti, auf dem Motiv der Stadtmaus und der Landmaus von Horaz fußt.
| Titel | Jahr |
Sprache | Genres | Rezension |
|---|---|---|---|---|
| Melusina. Premier prix du concours du jeune illustrateur, Commune de Contern 1995 Roth, Lex aut. |
1996 | LTZ |
||
| D'Milly Maus an aner Dichtereien. Mat Biller vum Carlo Schneider, Nic. Feider (Nuckes), Oliver Jaminon (OJ), Fons Biver Roth, Lex aut. |
2008 | LTZ |
→ |
Titel der Zeitung/Zeitschrift |
benutzte Namen |
|---|---|
| Eis Sprooch (Actioun Letzebuergesch) | l.r. Roth, Lex |
| Geschwënn | Roth, Lex |
| Klack fir eis Sprooch (Eng) (Actioun Lëtzebuergesch) | Roth, Lex |
| Lëtzebuerger Journal / Letzeburger Journal / Journal. Politik, Finanzen a Gesellschaft | Roth, Lex |
| Luxemburger Wort / d'Wort | LR Roth, Lex |
| Revue / Lëtzebuerger illustréiert Revue | aro L.R. Monni Lex Roth, A. Roth, Lex |
| Tageblatt / Escher Tageblatt = Journal d'Esch. Zeitung fir Lëtzebuerg | Roth, Lex |
| Zack | Rolex |
| Autor | Jahr |
Info |
|---|---|---|
| 1999 | Fabelen op Lëtzebuergesch vum Lex Roth. In: Die Warte-Perspectives 11.11.1999. | |
| 2005 | Précis d’histoire de la littérature en langue luxembourgeoise | |
| Haas, Luke |
2007 | Comics in, aus und über Luxemburg |
| Name | Auszeichnung | Ausgezeichnetes Werk | Jahr |
|---|---|---|---|
| Dicks-Rodange-Lentz Plakette | goldene Plakette | 2003 |
| Name |
|---|
| Actioun Lëtzebuergesch - Eis Sprooch (1972- ) |
| CPLL - Conseil permanent de la langue luxembourgeoise |
| Institut grand-ducal Section de linguistique, de folklore et de toponymie (1935-97) |
| Institut grand-ducal Section de linguistique, d'ethnologie et d'onomastique (ab 1997) |
| LSV - Luxemburger Schriftstellerverband |
| RTL / Radio Luxemburg |